Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар маросими таҷлили 5500-солагии бостоншаҳри Саразм таъкид доштанд, ки шаҳри Панҷакенти бостонӣ на танҳо зодгоҳи саромади шеъру адаби тоҷику форс - Одамушшуаро Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ, балки яке аз оғозгоҳҳои таърихи куҳанбунёди халқи тоҷик мебошад.

Деҳаи Мазори шарифи деҳоти Лоиқ Шералӣ, яке аз он мавзеъҳои таърихии шаҳр аст, ки ду ёдгории беназири ҳудуди он - мақбараи Муҳаммад Башоро ва қалъаи Тали Хамтӯда дар даврони соҳибистиқлолии кишвар ба Феҳристи мероси башарии созмони ЮНЕСКО шомил гаштаанд.

Ҳоло бошад аз ҷониби кормандони осорхонаи ҷумҳуриявии таърихӣ- кишваршиносии ба номи Абӯабдуллоҳ Рӯдакӣ дар ёдгории таърихии дигари деҳа, ки ба асри 8-и мелодӣ тааллуқ дорад – Қаландартеппа ва ё Қурғони Қаландар ,ҳафриёти бостоншиносӣ идома дорад.

Раиси шаҳр Абдухолиқ Холиқзода зимни сафари корӣ ба деҳоти Лоиқ Шералӣ аз ин ёдгориҳои таърихӣ боздид намуд.

Гуфта шуд, ки мақбараи Хоҷа Муҳаммад Башоро- ёдгории таърихии асрҳои 11-14, натанҳо ба сабаби шахсияту ҷойгоҳи ӯ дар олами ислом, балки бо тарҳи меъмории худ, ки дар Осиёи Марказӣ нодир аст, низ диққати сайёҳону зоиринро ҷалб кардааст ва ҳоло тармими он идома дорад.

Ёдгории дигари ҳудуди деҳа -Тали Хамтӯда, бошад тибқи хулосаи бостоншиносон ба асрҳои II-I то милод ва асрҳои I-III ва V милодӣ рост меояд ва намунаи боризи ҳунари истеҳкомсозӣ ва кулолгарию ҳунармандии гузаштагони миллати тоҷик аст.

Иттилоъ дода шуд, ки дар Қаландартеппа ҳафриёт идома дошта, он масоҳати се гектарро ишғол мекунад. Дар ҷараёни ҳафриёт бозёфтҳои гуногун, аз ҷумла дегҳо, хумҳо ва зарфҳои сафолӣ, каландчаи оҳанӣ, қисмҳои камарбанд, гӯшвор ва тангаҳо ба даст омаданд. Тибқи омӯзишҳои пешакӣ, ин бозёфтҳо ба асри VIII мелодӣ мансуб мебошанд.

Дар ҷараёни боздид ба масъулин ҷиҳати ҳифзи ҳудуди ин ёдгориҳои таърихӣ ва ба хатсайрҳои сайёҳӣ шомил намудани ин се ёдгорӣ,ки як маҷмаи бостоншиносӣ ва меъмориро ташкил медиҳад, дастур дода шуд